Την εναρκτήρια εκδήλωση του προγράμματος «Οικοπαρατηρητές: Πολίτες σε δράση για την περιβαλλοντική δικαιοσύνη (EcoCheckers)» πραγματοποίησαν η Οργάνωση «Γη» και η «Πίνδος Περιβαλλοντική» το Σάββατο 14 Μαρτίου, στην αίθουσα συνεδρίων στα «Λιθαρίτσια», στα Ιωάννινα, παρουσία πολιτών και εκπροσώπων φορέων και συλλογικοτήτων.
Στην εκδήλωση έγινε η παρουσίαση του προγράμματος που στοχεύει στην ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών και της συμμετοχικότητας στον τομέα της περιβαλλοντικής διακυβέρνησης στην Ελλάδα. Υλοποιείται δε με την υποστήριξη του Ιδρύματος Μποδοσάκη.
Εκ μέρους της Οργάνωσης «Γη», ο Στέφανος Μπατσής εξήγησε ότι οι «Οικοπαρατηρητές» προέκυψαν από το έλλειμμα που παρατηρείται στην αξιολόγηση των περιβαλλοντικών πολιτικών από τους πολίτες.
«Η βασική δομή του προγράμματος είναι να δώσει στους πολίτες τη γνώση, τα εργαλεία και τη δυνατότητα της δικτύωσης με στόχο μια πιο ουσιώδη και συστηματική παρέμβαση στις περιβαλλοντικές αποφάσεις και πολιτικές» είπε.
Προς αυτή την κατεύθυνση, το πρόγραμμα ξεκίνησε να αναπτύσσει ήδη έναν εκπαιδευτικό οδηγό και μια ψηφιακή εργαλειοθήκη για καλύτερη συμμετοχή στις δημόσιες διαβουλεύσεις και στην αξιολόγηση περιβαλλοντικών έργων, ενώ θα γίνουν θεματικά εργαστήρια εκπαίδευσης των πολιτών σε Αθήνα και Ιωάννινα.
Η φιλοδοξία του προγράμματος είναι να δημιουργηθεί ένα δίκτυο οικοπαρατηρητών.
Ακολούθησε ένα θεματικό πάνελ το οποίο συντόνισε η Μελιτίνη Ανδρουλάκη εκ μέρους της «Πίνδος Περιβαλλοντική». Το πάνελ συμμετείχαν τρεις επιστήμονες που κατέθεσαν την εμπειρία τους και τη γνώση τους για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τις περιβαλλοντικές πιέσεις που υπάρχουν.
Η Ιφιγένεια Κάγκαλου-Μακρή, καθηγήτρια της Πολυτεχνικής Σχολής ΔΠΘ και πρώην μέλος της Επιτροπής «Φύση 2000», εστίασε στην ανθεκτικότητα των υδάτινων οικοσυστημάτων, αναφέροντας ότι η Οδηγία Πλαίσιο για τα Ύδατα είναι ένα πολύ ισχυρό θεσμικό εργαλείο, το οποίο τείνει όμως να είναι πιο χαλαρή.
Η κα Κάγκαλου επεσήμανε ότι οι απειλές για τα υδάτινα οικοσυστήματα είναι διάφορες: ένταση των επιπτώσεων των καιρικών φαινομένων (π.χ. Ντάνιελ), όλο και αυξανόμενη συγκέντρωση του πληθυσμού σε μεγάλα αστικά κέντρα (άρα και αυξημένες ανάγκες για πόσιμο νερό), απώλεια υγροτοπικών εκτάσεων, μη εξοικονόμηση φυσικών πόρων. «Η γνώμη των πολιτών είναι ισχυρή, όταν γνωρίζουν» ήταν η εκτίμησή της.
Ο Τρύφωνας Κόλλιας, δικηγόρος, εξειδικευμένος σε ζητήματα περιβαλλοντικού και ενεργειακού δικαίου, μίλησε για την ενεργειακή κατάσταση στη χώρα και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) όπως και για τις προκλήσεις με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες πολλές μικρές κοινότητες στη χώρα.
Ο κ. Κόλλιας μίλησε για μια άναρχη εγκατάσταση των ΑΠΕ που οδηγεί σε καταστροφή της βιοποικιλότητας-του φυσικού αναχώματος έναντι της κλιματικής αλλαγής- αλλά και δέσμευση των αγροτικών γαιών, και δη σε γη υψηλής παραγωγικότητας, θέτοντας παράλληλα το κρίσιμο ζήτημα της σύγκρουσης χρήσεων γης.
«Οι πολίτες βγαίνουν μπροστά, σε πολλές περιπτώσεις, για να προστατέψουν τις προοπτικές του τόπου τους» είπε.
Ο Σωτήρης Τσουκαρέλης, πολιτικός επιστήμονας, ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος της Κοιν.Σ.Επ. «Τα Ψηλά Βουνά», έδωσε έμφαση στις οργανώσεις και συλλογικότητες πολιτών που παλεύουν για τη διατήρηση των φυσικών πόρων.
«Το περιβάλλον είναι για τους ανθρώπους. Είναι άλλο πράγμα να έρχεται να παίρνει μια μεγάλη εταιρία την κορυφογραμμή του χωριού μου και να παράγει ενέργεια, στέλνοντας αλλού, κι άλλο οι ίδιοι κάτοικοι να παράγουν τη δική τους ενέργεια» ανέφερε.
Aκολούθησαν τοποθετήσεις και παρεμβάσεις από το κοινό.
